کبد چرب – علائم، پیشگیری و درمان

کبد چرب – علائم، پیشگیری و درمان

 

معرفی بیماری کبد چرب

کبد یکی از اعضاء مهم بدن است که سم زدایی از داروها، دفع محصولات زاید ناشی از تخریب و نوسازی گلبول های قرمز خون به صورت صفرا، تولید عوامل انعقادی خون، ذخیره قند به صورت گلیگوژن و تنظیم سوخت و ساز قند و چربی را در بدن بر عهده دارد؛ البته نقش کبد در جذب چربی و دفاع در مقابل میکروب ها و سموم جذب شده از راه مواد غذایی را نباید نادیده گرفت.

بیماری کبد چرب، بیماری سلول های کبد انسان است که اخیراً به علت افزایش میزان چاقی در جامعه ما افزایش یافته است. اهمیت این بیماری به خاطر تخریب سلول های کبدی است و در صورت عدم تشخیص زودرس و درمان مناسب می تواند منجر به بیماری پیشرفته و غیر قابل برگشت کبدی به نام “سیروز” شود.

بیماری کبد چرب شامل طیفی از بیماری خفیف کبد به صورت تجمع چربی در سلول های کبدی است، که در سیر خود ممکن است در گروهی از بیماران التهاب سلول کبدی ایجاد شده و با تخریب سلول کبدی به بیماری مزمن و غیر قابل برگشت به نام سیروز منتهی شود.

همراهی بیماری فشار خون بالا، افزایش چربی خون، چاقی و دیابت که همگی از اجزاء سندروم متابولیک می باشند، با بیماری کبد چرب مشاهده شده است؛ به همین دلیل بعضی از محققین، بیماری کبد چرب را تظاهر کبدی بیماری مقاومت به انسولین یا همان سندروم متابولیک می دانند.

 

 

تشخیص بیماری

از آزمایش های عملکرد کبد و سونوگرافی شکم می توان به عنوان آزمون غربالگری جهت تشخیص بیماری استفاده کرد و کاهش وزن و تنظیم چربی و قند خون از بهترین روش های درمانی می باشد.

تشخیص و درمان زودهنگام و صحیح این بیماری می تواند منجر به کاهش مرگ و میر و عوارض ناشی از بیماری مقاومت به انسولین گردد.

بیماری کبد چرب غیر الکلی مشکل شایع در جوامع می باشد. کبد چرب غیر الکلی قابل تبدیل شدن به سیروز است. زمانی که فرد به سیروز مبتلا شد اقداماتی برای جلوگیری از بیماری نمی توان انجام داد.

به طور معمول درمان برای بیماری کبد چرب غیر الکلی شامل توصیه های تغذیه ای، کاهش وزن و ورزش است. به خصوص زمانی که با دیگر اختلالات شامل پرفشاری خون و دیابت نوع دو همراه باشد. مکانیسم بهبود کبد چرب غیر الکلی این است که کاهش وزن باعث بهبود حساسیت انسولینی می شود؛ اسیدهای چرب امگا 3 به عنوان مکمل برای بهبود درمان کبد چرب غیر الکلی پیشنهاد شده است.

 

 

علائم بیماری

در اکثر موارد، بیماری بدون علامت است و با مشاهده بالا بودن آنزیم های کبدی در آزمایش خون که به منظور بررسی های دوره ای سلامت انجام می شود و یا در سونوگرافی شکم که به علل دیگر انجام می شود، به صورت اتفاقی کشف می گردد. اگرچه بعضی بیماران به ندرت از درد مبهم قسمت بالا و راست شکم و یا احساس خستگی زودرس شکایت دارند.

 

 

معاینه بالینی

افزایش اندازه کبد در حدود 75 درصد بیماران در معاینه بالینی قابل تشخیص است. علائم بیماری مزمن و پیشرفته کبدی مانند آنژیوم عنکبوتی، سرخی کف دست، تجمع مایع در شکم و بزرگی طحال در تعداد بسیار اندکی از بیماران که تشخیص در آن ها به تأخیر افتاده است قابل مشاهده است.

 

 

درمان

تا شناخت بهترین روش درمان بیماری مسیر طولانی در پیش است و مطالعات محدودی در این زمینه انجام شده است. بر اساس اطلاعات موجود، اساس درمان بر پایه کاهش وزن، حذف داروها و سموم احتمالی و نیز کنترل دیابت و چربی خون بیماران می باشد.

 

  • درمان های غیر داروئی

الگوهای غذایی غنی از غلات کامل، میوه، سبزیجات و لبنیات اثرات مفیدی بر ضد سندرم متابولیک دارند. انجام مطالعات متعدد بر روی بالغین و بچه ها نشان دهنده اثر تغذیه و ورزش در روند بیماری بوده است. در بین درمان های کنونی کاهش وزن و رسیدن به وزن ایده آل، مؤثرترین درمان بیماری کبد چرب می باشد. کاهش وزن سریع به خصوص پس از جراحی های انجام شده به منظور درمان چاقی، سبب تشدید بیماری کبد چرب می شود.

جهت رسیدن به وزن ایده آل، محدود کردن کالری دریافتی یا همان محدودیت کالری رژیم غذایی مؤثرترین روش می باشد.

استفاده از رژیم کم کالری با توجه به میزان کاهش وزن و استفاده درست از ویتامین ها و پروتئین ها در رژیم غذایی بسیار مفید بوده و تا رسیدن به وزن ایده آل باید ادامه یابد. آنچه بیماران باید توجه داشته باشند این است که پس از رسیدن به وزن ایده آل باید با ورزش و رژیم غذایی مناسب آن را حفظ کنند.

مواد آنتی اکسیدان مانند ویتامین E، C  و “بتائین” می توانند از پیشرفت بیماری کبد چرب جلوگیری کنند. این مواد با کاهش اثر مواد “اکسیدان” که در روند بیماری در سلول کبدی تولید می شوند، اثر درمانی خود را ایفا می کنند. مطالعات آزمایشگاهی نشان داده اند که رژیم غنی از اسید چرب امگا 3، باعث افزایش حساسیت به انسولین در رگ ها می گردد، محتویات تری گلیسرید داخل کبد را کاهش می دهد و کبد چرب را بهبود می بخشد.

 

  • گیاهان دارویی مؤثر در درمان کبد چرب

معمولا استفاده از طب سنتی و گیاهان دارویی برای درمان کبد چرب بسیار مفید می‌باشد. طبق تحقیقات اخیر، تعدادی گیاه دارویی شناسایی شده‌، که برای پاکسازی و درمان کبد چرب مورد استفاده قرار می گیرند. این گیاهان عبارتند از:

زنجبیل – زردچوبه – قارچ – کاهو – زنبق – جلبک دریایی – کلم بروکلی – کلم بروکسل – آووکادو – نارگیل – ریشه گیاه بابا آدم – چای سبز – گیاه خار مریم – اکیناسه – کاسنی – برینگراج – بومی آملا.

 

 

عوارض

اکثر عوارض بیماری کبد چرب ناشی از اثرات سندروم متابولیک و مقاومت به انسولین بر روی اعضای حیاتی بدن مانند سیستم قلب و عروق و سیستم اعصاب می باشد. مهمترین علت مرگ و میر در این بیماری نیز ناشی از عوارض قلبی- عروقی است.

چاقی ، بیماری دیابت و سن بالا از عوامل بسیار مهم در پیشرفت بیماری کبد چرب به سمت سیروز می باشد.

در مرحله ای که بیماری به سیروز رسیده باشد، علائمی نظیر خونریزی گوارشی، اغمای کبدی، تورم شکم ناشی از احتباس مایع و بدخیمی سلول کبدی دیده می شود. یکی از عوارض نادر بیماری کبد چرب در مرحله سیروز ، ایجاد سرطان سلول کبدی می باشد. بدیهی است با کنترل بیماری و عدم ایجاد سیروز این عارضه قابل پیشگیری است.

جهت شناسایی زودرس بدخیمی کبد، در مبتلایان به سیروز ناشی از کبد چرب، علاوه بر معاینات دوره ای، انجام سونوگرافی کبد، و بررسی میزان یکی از شاخص های سرطان کبدی به نام آلفافیتو پروتئین، توصیه می شود.

تشخیص و درمان زود هنگام و صحیح این بیماری می تواند منجر به کاهش مرگ و میر و عوارض ناشی از بیماری مقاومت به انسولین گردد.